Wie is Samuel Sarphati?

Wie is Samuel Sarphati?

De naam Sarphati komt de Amsterdammer op vele plekken in de hoofdstad tegen, van het park, de straat tot en met het monument in de Pijp.

Terug

Idealistische arts

Samuel Sarphati (1813-1866) was een van de grote Amsterdammers van de 19e eeuw: een idealistische arts en ondernemer, die zich continu inzette voor verbetering van de volkshygiëne en bestrijding van de catastrofale armoede in de volkswijken. Hij was ervan overtuigd dat de volksgezondheid positief beïnvloed kon worden door de leefomstandigheden te verbeteren. In die tijd lagen uitwerpselen, huis- en straatvuil, markt- en slachthuisafval en dode dieren in de Amsterdamse straten. Sarphati kaartte deze situatie aan bij de gemeente en zorgde voor het eerste afval- en mestbedrijf  dat al het stadsvuil ophaalde en bewerkte tot  geschikte mest voor de landbouwgronden.

Leefomgeving en volksgezondheid
De Amsterdamse grachten en straten werden zichtbaar schoner. Dit droeg bij aan gezondere leefomstandigheden van de arme Amsterdammer. Verder richtte Sarphati o.a. de Maatschappij voor Meel- en Broodfabrieken op, die brood aanbood voor dertig procent onder de standaard bakkersprijs. Zo konden ook de arme Amsterdammers goed brood eten, wat hun gezondheid ook ten goede kwam. Dergelijke inspanningen resulteerden rond 1870 in een stijging van de gemiddelde levensverwachting in Amsterdam.

Samuel Sarphati is, als oprichter van de Amsterdamse Bouw Maatschappij ook bekend geworden door zijn architectonische projecten, zoals het Paleis voor Volksvlijt en het Amstelhotel. Onze organisatie is vooral geïnspireerd door zijn werk voor de Amsterdamse volksgezondheid.

Meer lezen over Samuel Sarphati?

  • Lydia Hagoort, Samuel Sarphati: van Portugese armenarts tot Amsterdamse ondernemer, uitgeverij Bas Lubberhuizen, 2013.
  • Daniël Schipper, Een kleine stadsgids. Wandelingen door het Amsterdam van Geert Mak, Atlas, Amsterdam, 2009.
  • Ida Jager, Hoofdstad in gebreke. Manoeuvreren met publieke werken in Amsterdam 1851-1901, 2002.
  • Henne van der Kooy en Justus de Leeuwe, Sarphati, een biografie, 2000.
  • W.J. Volmuller (Ed.). Nijhoffs Geschiedenislexicon, Nederland en België, Martinus Nijhoff, Antwerpen, 1981, p. 507-508.
  • Bottenheim, Dr. Samuel Sarphati en zijne beteekenis voor Amsterdam, 1945.
  • Biografisch portaal van Nederland, klik hier.

Samuel Sarphati-punten in Amsterdam

  • Sinds 1870 loopt de Sarphatistraat aan de zuidoostkant van het centrum van Amsterdam
  • In 1877 werd in de Pijp in Amsterdam-Zuid een park aangelegd, dat zijn naam in 1888 kreeg: het Sarphatipark. In het midden van het park staat een buste van hem in het Sarphatimonument. Het Sarphatipark ligt niet in dezelfde wijk als de Sarphatistraat.
  • De studievereniging voor sociale geografie en planologie aan de Universiteit van Amsterdam (UvA) is vernoemd naar Sarphati, omdat zijn inspanningen invloed hadden op de stedelijke ontwikkeling van Amsterdam.
  • Aan de Roetersstraat staat een bejaardenhuis dat sinds 1978 de naam Dr. Sarphatihuis draagt.